Na czym polega hipoterapia?

Hipoterapia to forma terapii psychologicznej oraz ruchowej z wykorzystaniem obecności konia. Oczywiście jest bardzo powiązana z innymi metodami rehabilitacyjno - terapeutycznymi. Zasadniczym celem takiej terapii, polegającej w dużej mierze na kontrolowanej przez opiekuna/rehabilitanta jeździe konnej, jest przywrócenie pacjentom sprawności psycho - fizycznej.

Kluczowym elementem terapii jest kontakt chorego z niezwykłym zwierzęciem jakim jest koń.  Bardziej wymagająca forma to terapia ruchowa, gdzie rola pacjenta "sprowadza" się do leżenia/siedzenia na grzbiecie wierzchowca, ale kontakt z nim jest przecież wielowymiarowy. Nie ma chyba takiego sprzętu rehabilitacyjnego czy też sportowego, który umożliwiłby poruszanie w dowolnej płaszczyźnie. Poddanie takiemu ruchowi człowieka z mózgowym porażeniem (ruchy góra - dół i na boki) bardzo wydatnie poprawia jego sprawność. Zmniejsza się charakterystyczne dla tego schorzenia napięcie mięśni, zdecydowaniej poprawie ulega koordynacja. Konieczność utrzymania prawidłowej postawy na grzbiecie zmusza pacjenta do prostowania się, wzmacnia też poczucie rownowagi.

Ciekawostka. Niektórzy uczeni (m.in. Monty Roberts), wykazują niezwykłą tożsamość osób chorych na autyzm i ich sposób postrzegania rzeczywistości z percepcją konia. Dowodzą oni, że osoby chore i wierzchowce wykazuja wiele podobieństw jeśli chodzi o reagowanie na bodzce i szeroko rozumiane porozumiewanie się z otaczającym je światem.

Koń jest zwierzęciem inteligentnym, pachnie, swoiście się zachowuje, wydaje rozmaite dźwięki... Poza tym dostarczy niepowtarzalnych wrażeń dotykowych, jego sierść jest miękka, a grzywa szorstka. Ciepło ciała zwierzęcia powoduje uspokojenie się pacjenta i rozluźnienie mięśni.
Nie można też zapominać, że konie to zwierzęta "wielkogabarytowe". Samo przygotowanie zwierzęcia do zajęć (np. czesanie) jest bardzo emocjonującym zajęciem. Takie emocje wymagają ujścia, podzielenia się doznaniem - co samo w sobie jest wartością dodana tej terapii.

Zwierzaki do hipoterapii powinny być starannie wyselekcjonowane. Musi to być to osobnik spokojny, z odpowiednim temperamentem, najlepiej walach, w wieku powyżej pięciu lat. Nie może to być osobnik płochliwy, oczywiście odpowiednio wcześnie należy przyzwyczaić go np. do widoku dzieci z porażeniem mózgowym lub poruszających się na wózkach inwalidzkich. Nie ma określonej rasy, która doskonale nadawałaby się do terapii, najczęściej spotykane konie to hucuły i szetlandy. W każdym kontakcie człowieka ze zwierzęciem należy zachować daleko posunięta ostrożność i wykazać ograniczone zaufanie - dla własnego dobra. 

Nie sposób nie wspomnieć, że hipoterapię dla osoby chorej zaleca lekarz, wyznaczając jej cele i zamierzone skutki.

Zobacz też:
Polskie rasy koni
Podstawowe maści koni
Zwierzęta hodowlane, ogłoszenia - konie
Meble dla zwierząt - galeria pomysłów i inspiracji

Konie gorącokrwiste – ognisty temperament i wdzięk

Konie gorącokrwiste posiadają szereg cech charakterystycznych, pozwalających je z powodzeniem odróżnić od zimnokrwistych krewniaków. Ich smukła, lekka budowa ciała w parze z żywiołowym usposobieniem sprawiają, że świetnie nadają się do prac w szybkim ruchu. Od lat konie gorącokrwiste wykorzystywane są w zawodach sportowych, a na wyścigach dominują rasy, w których rzadko brakuje domieszki krwi rasy angielskiej.

Najpopularniejsze odmiany koni gorącokrwistych to: koń arabski, koń pełnej krwi angielskiej, angloarab, angloarab shagya, koń śląski, koń fryzyjski, koń małopolski, koń wielkopolski oraz quarter horse. Najbardziej urzekły mnie swoim wyglądem i usposobieniem konie arabskie, angloarabskie i fryzyjskie.

Koń arabski wywodzi się z Półwyspu Arabskiego i jest rasa uważaną za jedną z najstarszych. Mimo osiągania niezbyt dużych rozmiarów (średnio 150 cm wysokości), jej przedstawiciele imponują szlachetną powierzchownością. Cechuje je lekka budowa ciała z często wysoko osadzonym ogonem i mała głowa o profilu szczupaczym. Konie arabskie słyną jako odważne, inteligentne oraz wierne stworzenia. Są nie tylko wytrzymałe na długich dystansach, ale również szybkie w galopie. Najpopularniejsze umaszczenie to siwe, gniade i kasztanowate. Z kolei rzadko występują konie kare.



Koń angloarabski (Angloarab) pochodzi z Francji i jest wynikiem krzyżówki konia angielskiego z arabskim. Przedstawiciele rasy to z natury łagodne, inteligentne stworzeniami, którym nie brakuje energii i zwinności. Bywają nieraz kłopotliwe w opanowaniu, ale podczas wyścigów sprawdza się ich niezawodna szybkość oraz umiejętność skoków. Angloaraby występują we wszystkich podstawowych rodzajach umaszczenia.



Koń fryzyjski wywodzi się z Holandii od dawnego konia leśnego zamieszkującego ziemie germańskie i fryzyjskie. Fryzy to stosunkowo masywne konie, umięśnione i silne. Cechuje je prosty lub garbonosy profil głowy, gęste szczotki pęcinowe oraz obecność pofalowanego ogona u ogierów. Przedstawiciele rasy rzadko wystawiane na zawodach sportowych są z powodzeniem użytkowane zaprzęgowo i wierzchowo. Praktycznie można wyróżnić dwa rodzaje umaszczenia koni fryzyjskich: krucza i płowiejąca.

Wyścigi konne - typowanie gonitw

Obstawianie zakładów, typowanie gonitw konnych zawsze kojarzyło mi się z czystym hazardem. Po przeczytaniu książek „Florencja, córka diabła” i „Wyścigi” Joanny Chmielewskiej, która jest zagorzałą miłośniczką tego sportu, muszę przyznać wyrobiłam sobie jeszcze bardziej złożony pogląd o osobach zajmujących się tą tematyką. Pojęcia dotyczące obstawiania gonitw konnych było dla mnie czarną magią, posiłkując się na objaśnieniach autorki książek i wiadomościach dostępnych w Internecie postaram się przybliżyć podstawowe zasady zakładów.

Typowanie gonitw konnych to niezmiernie trudne hobby. W Polsce rozgrywane są wyścigi konne na torze warszawskiego Służewca. Najważniejszymi imprezami sportowymi są:
* gonitwa na dystansie 1600m – Nagroda Rulera,
* gonitwa dla 3-letnich klaczy i ogierów na dystansie 2400m tzw. Służewiec Derby
* wyścig o Potrójną Koronę (2800m) – Nagroda St.Leger
Typowanie wyścigów konnych możliwe jest w zasadzie u każdego internetowego bukmachera. Najpopularniejszymi serwisami, w których można obstawiać zakłady jest William Hill i Betfair. Posiadają one najszerszą ofertę sportową w tym dziale. Innymi giełdami sportowymi, przyjmującymi zakłady są Unibet, Bwin, Bet365, Expekt.

Podstawowe rodzaje zakładów:
- Typowy zakład na zwycięstwo (stosowane nazwy Zwyczajny, “Z Góry”, Win) – wygrana jest jedynie wtedy, gdy wybrany przez nas koń przebiegnie pierwszy.
- Zakłady LAY –typowanie, który koń nie wygra danej gonitwy
- Each Way –jeden z najpopularniejszych zakładów, polegający na tym, że połowa stawki obstawiona jest „z góry”, czyli na zwycięstwo danego konia. Druga połowa postawiona jest natomiast „z dołu” czyli na zajęcie przez danego konia miejsca w pierwszej trójce (możliwie, że w dwójce/czwórce – wszystko uzależnione jest od rodzaju gonitwy i ilości startujących koni). Należy pamiętać, że zakład opłacalny jest tylko przy wysokich kursach.
- Dwójka –zakład, w którym typuje się dwójkę koni, które zajmą pierwsze i drugie miejsce.
- Trójka – j.w. –trzeba wytypować poprawnie trzy pierwsze
Serwis bukmacherski umożliwia śledzenie na żywo wyścigi konne i informuje na bieżąco o zmianach kursu, przez co można oszacować następującą zwyżkę lub spadek kursu.

Więcej na: http://darmowa-kasa.pl/3485/wyscigi-konne-jako-czesc-oferty-zakladow-sportowych/

Polskie rasy koni

Miłośnicy koni i jazdy na tych pięknych stworzeniach z pewnością znają nasze polskie rasy koni. Osobom nie zajmującym się na co dzień tymi zwierzętami warto przybliżyć w kilku słowach odmiany wywodzące się z terenów kraju oraz historycznie związanych z jego mieszkańcami. Polskie rasy koni obejmują sześć odmian:

- konie wielkopolskie - konie są chętnie użytkowane w sporcie i jeździe rekreacyjnej. Najczęściej spotyka się umaszczenie kasztanowate oraz gniade. Występują odmiany: mazurska i poznańska.


- konie małopolskie – jej przedstawiciele są trochę mniejszej postury od rasy wielkopolskiej i wywodzą się z terenów obecnej Lubelszczyzny.


- konie huculskie – rasa górska koni wytrzymałych, silnych i łagodnych. Hucuły prawdopodobnie pochodzą od tarpanów


- konie śląskie - korzenie rasy sięgają XV wieku. Pochodzą od koni hodowanych na terenie Dolnego i Górnego Śląska.


- Konik polski, inaczej konik biłgorajski - to ras koni wytrzymałych, długowiecznych, odpornych na choroby. Znosi trudne warunki i sprawdza się w ciężkiej pracy.


- Polski koń zimnokrwisty - charakteryzuje się dużą masą ciała, wczesnym dojrzewaniem i szybkim wzrostem

Podstawowe maści koni

Od czas udomowienia koni hodowcy coraz większą uwagę przywiązywali do szukania całkiem nowych maści koni o ciekawych wzorach i odcieniach.

Maść kara – jednolicie zabarwiona czarna sierść, ogon i grzywa. Rozróżnia się odcienie:
* kruczy - z połyskiem granatowym
* wroni - bez połysku

Maść kasztanowata – brązowo-żółtawe bądź rudobrązowe zabarwienie sierści. Odcień ogona i grzywy może być taki sam lub jaśniejszy. Rozróżniamy odcienie:

Maść gniada - sierść o różnych odcieniach brązu, ogon i grzywa są zawsze czarne. Kończyny do stawów nadgarstkowych i skokowych zazwyczaj również czarne.

Maść biała (Albino, Cremello) – rzadko spotykana maść o jasnej, niepigmentowanej skórze pokrytej białą sierścią. Kopyta w żółtawym kolorze rogu, a oczy przeważnie jasnoniebieskie lub jasnobrązowe.

Maść siwa- konie rodzące się ciemno umaszczone z wiekiem stają się coraz jaśnieją. Białe włosy mogą być z domieszką różnie zabarwionych albo na siwej maści występują brązowe plamki. Grzywa i ogon białe, szare na końcach.

Maść Izabelowata (Palomino) - Sierść barwy złoto-żółtej , grzywa i ogon zawsze barwy jaśniejszej lub białej.

Maść bułana - sierść żółto- beżowo- brązowa, ogon i grzywa czarne, jaśniejsze przy nasadzie. Kończyny powyżej stawów pęcinowych przeważnie czarne, pręgowane. Zazwyczaj występuje także ciemna pręga na grzbiecie.

Maść dereszowata - sierść od urodzenia składa się z włosów siwych oraz gniadych, kasztanowatych lub karych, w równych mniej więcej proporcjach.

Maść srokata (Pinto) – sierść o różnym umaszczeniu z licznymi dużymi, nieregularnymi plamami o innej barwie na całym ciele konia i także na ogonie, grzywie, kopytach

Maść tarantowata - na tle maści siwej rozmieszczone są nieregularnie owalne, niewielkie plamy o różnym zabarwieniu.

Konie husarii polskiej

Husaria była najwspanialszą jazdą swoich czasów i chyba najsłynniejszą polską formacją wojskową. Przez ponad trzy stulecia była prawie niepokonana, nawet mierząc się z wielokrotnie liczniejszym przeciwnikiem. Zapisanie się na kartach historii husaria zawdzięcza oprócz uzbrojenia i taktyki także i koniom.

Źródło: http://www.czasbochenski.pl/assets/images/Krakow/husaria.jpg

Konie husarskie musiały sprostać wielu wymaganiom. Musiały być bardzo wytrzymałe i silne, aby utrzymać prędkość galopu podczas ataku niosąc na grzbiecie ciężko uzbrojonego żołnierza (sama zbroja ważyła ponad 40 kg). Konie te musiały też być mało wymagające, aby wytrzymać trudy wojny i warunki polowe. Takie wymagania są trudne do osiągnięcia nawet obecnie.

Konie dla husarii były albo oddzielną rasą, już dziś nie istniejącą, albo zbieraniną różnych ras o podobnych cechach. W ich żyłach prawdopodobnie płynęła krew koni wschodnich (tureckich i tatarskich) oraz zachodnich. Ważną rolę odgrywała tu selekcja naturalna - jako ogierów rozpłodowych używano tylko te konie, które przeżyły wiele bitew, co nie było wcale proste. Podczas bitwy ginęło bowiem więcej koni niż jeźdźców, czasami nawet ponad połowa zwierząt.

Niestety hodowla koni husarskich skończyła się wraz z upadkiem Rzeczpospolitej i dziś ciężko jest odtworzyć ich wygląd. Wiemy jednak na pewno, że szlachta polska traktowała swoje konie jak towarzyszy broni, jak przyjaciół, o czym świadczyć może w tamtych czasach popularne na Rusi powiedzenie:

"Lach bez konia jak ciało bez duszy,
jak Żyd bez kozy ,
jak diak bez psałterki,
a gospodarstwo bez kota na zapiecku".

Zobacz więcej na: http://www.husaria.jest.pl/kon.html , http://husaria1.webpark.pl/konie_hus.htm

Konie zimnokrwiste - dawniej i dziś

Przez długie lata konie zimnokrwiste hodowane były przeważnie dla ich ogromnego znaczenia w pracach rolnych, w przemyśle transportowym oraz mięsnym. Najwyżej ceniono je za siłę, wytrzymałość i wyjątkowo łagodne usposobienie. Charakterystyczna odmiana polska jest krzyżówką dawnej linii drobniejszych, rodzimych zwierząt z przedstawicielami ras, do których należały konie szwedzkie, francuskie, belgijskie, bretony i bulony. Ich ogromną przewagą nad gorącokrwistymi krewniakami objawia się w stosunkowo łatwiejszym oraz tańszym wychowaniu wraz z pielęgnacją, szybkim tempie wzrostu, wczesnym dojrzewaniu.



Mimo rozwoju technologii oraz coraz to sprawniejszych maszyn, konie zimnokrwiste nie utraciły swych walorów w pracach leśnych, agroturystyce, rolnictwie ekologicznym i fizjoterapii. Im głośniej przypomina się wagę ochrony środowiska, tym więcej zastosowań przypada tym olbrzymim, masywnym zwierzakom. Współcześnie ich miłośnicy mogą spotkać je na organizowanych wystawach, konkursach orki, zwozu słomy na czas, zrywce drewna, czy powożenia bryczką. Pozbawienie ich roli zaprzęgowej dorożek, sań czy siły pociągowej wozów transportowych stałoby się nie tylko przykre dla folkloru wsi, ale również nieopłacalne.

Kuce nie tylko dla najmłodszych

Kuce stanowią najmniejszą odmianę koni, wydają się być bardziej tęgawe, powolne w porównaniu do swoich większych krewniaków. Nie można im jednak zarzucić ociężałości, gdyż często są żwawe, pełne wigoru. Wzrost kuców waha się od 50 cm do 150 cm w kłębie.

W zależności od rasy kuce charakteryzują się różnym usposobieniem. Jedne konie są spokojniejsze, łagodniejsze w prowadzeniu, inne kuce bywają uparte, a nawet agresywne. Niektóre kuce mimo małego wzrostu mogą boleśnie ugryźć i całkiem mocno kopnąć. Z uwagi na ich niewielkie rozmiary często są wykorzystywane do jazdy konnej dzieci i rekreacji.

Bardziej wytrzymałe odmiany pomagają w pracach rolnych, zaprzęgach. Dawniej wykorzystywano ich siłę, wytrzymałość do pracy w kopalniach, gdzie sprawdzały się ich niewielkie gabaryty. Kuce tak jak inne konie nadają się do hipoterapii.

Zaprzęgi konne

Wyróżniamy różnej formy zaprzęgi konne. Z biegiem lat jedne zyskiwały, inne traciły na znaczeniu i popularności. Obecnie bardziej kunsztowne, wiekowe powozy można obejrzeć w muzeach. Mimo rozwoju mechanizacji, zaprzęgi konne stanowią atrakcję turystyczną oraz wciąż są wykorzystywane w rolnictwie czy leśnictwie.

Bryczka – czterokołowy, resorowany pojazd konny, o lekkiej wadze, odkryty


Kareta - czterokołowy bogato zdobiony pojazd konny, zadaszony. Duże karety nazywano landarami od niemieckiego miasta Landau, słynącego z wyrobu pojazdów konnych.

Karoca - bardzo bogato zdobiony powóz kryty, rodzaj karety.


Wagoneta - powóz zawierający kozioł dla powożącego oraz siedzenia biegnącymi wzdłuż pojazdu


Furmanką - tradycyjny kołowy zaprzęg konny, używany głównie w rolnictwie do zwożenia płodów rolnych czy siana.


Faeton – sportowy, szybki lecz dość niebezpieczny pojazd czterokołowy ciągnięty przez jednego lub parę koni z dużymi kołami, lekkimi resorami oraz niewielkim pudłem.

Słowniczek jeździecki

Jeździectwo to dziedzina sportu, która uczy pokory i szacunku do koni. Przed rozpoczęciem przygody z tymi pięknymi stworzeniami, niezbędne jest opanowanie podstawowych pojęć związanych z ekwipunkiem użytecznym podczas jazdy konnej oraz z zachowaniem zwierząt. Znajomość słownictwa ułatwia porozumiewanie się z instruktorem, z którym lekcje przebiegają płynniej i owocniej.

Bryczesy – spodnie jeździeckie, posiadające skórzane wykończenia zamiast szwów po wewnętrznej stronie ud

Czaprak – miękka podkładka zakładana pod siodło, chroniąca skórę konia przed otarciami

Cwał – najszybsza, czterotaktowa odmiana chodu konia


Caplowanie – nerwowe, pobudzone ruchy niewyuczonego konia podczas stepu

Galop – szybka, trzytaktowa odmiana chodu konia


Inochód – trudny do wyćwiczenia, choć czasem naturalny dwutaktowy chód konia (polega na jedno czasowym odrywaniu się od ziemi pary kończyn raz po lewej, raz po prawej stronie ciała)

Kłus – dwutaktowy, rytmiczny chód konia


Kenter – średniej prędkości galop

Lonża – taśma pozwalająca prowadzić konia po okręgu

Stęp – czterotaktowy, najwolniejszy chód konia


Toczek – jeździecki kask

Wędzidło – element ogłowia zakładamy koniowi do pyszczka, ułatwiający przekazywanie poleceń zwierzęciu